7. Landelijk uitfaseren van particuliere houtstook

Landelijk Comité tegen Houtstook

Landelijk uitfaseren van particuliere houtstook is veel rechtvaardiger, effectiever en efficiënter. Lokale stookverboden geven niet alleen onrechtvaardige verschillen in gezondheid maar zijn ook niet efficiënt en effectief omdat houtrook zich niet aan gemeentegrenzen houdt en de gezondheidsschade zich niet tot de directe buren beperkt (Samenwerking Houtrookonderzoek)1. Op het platteland en in de dorpen lopen omwonenden en stokers dus evengoed gezondheidsrisico’s. Longpatiënten ervaren er zelfs meer last van dan in de steden (Nivel)2. Slechts 6% Nederlanders kende de campagne ‘Eerlijk over houtstook’ en inmiddels stookt 17,4% binnen op hout t.o.v. 12,6% in 2023 (Ipsos/I&O)3. Alleen indringende landelijke campagnes zijn in staat om de verwarring en misleiding, veroorzaakt door de kachelbranche, goed te weerleggen en uiteindelijk het inzicht te vergroten bij stokers en de overgrote meerderheid niet-stokers, dat hout stoken niet zo gezellig is maar veel schadelijker en duurder dan gedacht. Stoken op hout is onverantwoord. Zo ontstaat er draagvlak voor aanvullende wetgeving, nodig omdat alleen kennis niet tot de gewenste gedragsveranderingen leidt. Toch is al 70% voor een stookverbod bij weinig wind en 61% voor een verbod op het aanleggen van nieuwe kachels en haarden (Longfonds)4.

Het houtstookdossier is te ingewikkeld voor veel gemeenteraden om de misleidende informatie van de kachelbranche en stokers goed te kunnen beoordelen en tegenspreken. Daarnaast geven veel gemeenten aan dat zij niet weten hoe de stookverboden efficiënt te kunnen handhaven.

  1. https://www.rivm.nl/houtrook/samenwerking-houtrookonderzoek Kop 5 Buurtblootstelling: ‘Voor de aanpak van gezondheidsklachten door houtrook moet dus gekeken worden naar een groter gebied en niet alleen naar afzonderlijke bronnen van houtstook vlakbij.’ ↩︎

  2. https://www.nivel.nl/sites/default/files/bestanden/1004144.pdf (pg 5): Op het platteland en in dorpen ervaren longpatiënten meer last van houtstook (binnen en buiten) dan in de (buitenwijken van een) stad. ↩︎

  3. https://open.overheid.nl/documenten/2f5acc18-9342-4fdc-b66b-930d88042fb7/file Flitspeiling Ipsos /I&O 2025. =Resultaten (pg 12): in 2025 stookte 1/3 meer mensen op hout (28%) dan in 2023 (21%). Van deze 28% stookte binnen: 11,5% een houtkachel, 4,5% een open haard en 1,4% een pelletkachel, in totaal 17,4%. Ook dat is 1/3 meer dan in 2023: 8,4% een houtkachel, 3,8% een open haard en 1,2% een pelletkachel, in totaal 13,4%. CBS vindt 12,6% in 202315. =De Campagne ‘Eerlijk over Houtstook’ van Milieu Centraal over de schade door houtkachels (pg 29): bleek maar 6% echt te herkennen: een klein deel daarvan (10%) had daarom minder gestookt. =Stokers (pg 14): slechts 30% denkt met stoken de luchtkwaliteit te verslechteren. De helft vindt het vervelend als omwonenden zich bemoeien met het stoken. Twee derde vindt bemoeienis door de overheid vervelend. Zij geven aan in 9%-21% een verbod op te volgen, beïnvloed te worden door stookbelasting (16%) of subsidies om het rookkanaal weg te doen (6%) maar ze zijn wel bereid bij gezondheidsklachten (van omwonenden) te minderen of te stoppen (41%). =16% stokers zegt te willen minderen, 8% zegt meer te gaan stoken, 12% weet het nog niet en 62% stookt onveranderd. ↩︎

  4. https://www.longfonds.nl/nieuws/factsheet-gezonde-lucht-2025 (Kop 3 Als de lucht te vies is): 70% is voor een stookverbod bij te weinig wind en 61% is voor een verbod op nieuwe aanleg van kachels en haarden. ↩︎